{"id":1,"date":"2026-08-27T13:21:48","date_gmt":"2026-08-27T13:21:48","guid":{"rendered":"http:\/\/pawlowska-adwokat.pl\/?p=1"},"modified":"2026-08-27T20:11:48","modified_gmt":"2026-08-27T20:11:48","slug":"gwarancja-bankowa-na-pierwsze-zadanie-a-oszustwo-kiedy-skorzystanie-z-zabezpieczenia-kontraktowego-staje-sie-przestepstwem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pawlowska-adwokat.pl\/index.php\/2026\/08\/27\/gwarancja-bankowa-na-pierwsze-zadanie-a-oszustwo-kiedy-skorzystanie-z-zabezpieczenia-kontraktowego-staje-sie-przestepstwem\/","title":{"rendered":"Gwarancja bankowa \u201ena pierwsze \u017c\u0105danie” a\u00a0oszustwo. Kiedy skorzystanie z\u00a0zabezpieczenia kontraktowego staje si\u0119 przest\u0119pstwem?"},"content":{"rendered":"
Economic criminal law<\/a><\/div>\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n

Instrument, kt\u00f3ry mia\u0142 chroni\u0107, bywa wykorzystywany do wymuszenia zap\u0142aty.<\/h4>\n\n\n\n
\n\n\n\n

Gwarancja bankowa nale\u017cytego wykonania kontraktu to jeden z najcz\u0119\u015bciej stosowanych instrument\u00f3w zabezpieczaj\u0105cych w du\u017cych projektach budowlanych, inwestycyjnych i dostawowych. Jej si\u0142a le\u017cy w prostocie: bank wyp\u0142aca beneficjentowi okre\u015blon\u0105 kwot\u0119 na pierwsze \u017c\u0105danie, bez badania, czy rzeczywi\u015bcie dosz\u0142o do niewykonania lub nienale\u017cytego wykonania umowy przez wykonawc\u0119. Problem pojawia si\u0119 wtedy, gdy ten mechanizm, zamiast zabezpiecza\u0107 rzeczywi\u015bcie poniesion\u0105 szkod\u0119, staje si\u0119 narz\u0119dziem wymuszenia zap\u0142aty w sytuacji, w kt\u00f3rej \u017cadna szkoda uzasadniaj\u0105ca uruchomienie gwarancji faktycznie nie wyst\u0105pi\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

Na czym polega bezwarunkowo\u015b\u0107 gwarancji \u2014 i jakie ma granice<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Gwarancja bankowa uregulowana jest w art. 81 ust. 1 Prawa bankowego. To jednostronne zobowi\u0105zanie banku (gwaranta) do wyp\u0142aty \u015bwiadczenia na rzecz beneficjenta po spe\u0142nieniu okre\u015blonych w dokumencie warunk\u00f3w formalnych \u2014 najcz\u0119\u015bciej z\u0142o\u017cenia pisemnego o\u015bwiadczenia, \u017ce dosz\u0142o do \u201ezdarzenia gwarancyjnego”, czyli niewykonania lub nienale\u017cytego wykonania zobowi\u0105zania przez d\u0142u\u017cnika w stosunku podstawowym.

Kluczowe jest tu rozr\u00f3\u017cnienie mi\u0119dzy dwoma rodzajami zdarzenia gwarancyjnego. Materialne zdarzenie gwarancyjne<\/strong> to rzeczywiste wyst\u0105pienie ryzyka, przed kt\u00f3rym gwarancja mia\u0142a chroni\u0107 \u2014 a wi\u0119c faktyczne niewykonanie lub nienale\u017cyte wykonanie umowy. Formalne zdarzenie gwarancyjne<\/strong> to natomiast samo z\u0142o\u017cenie przez beneficjenta o\u015bwiadczenia, \u017ce taka sytuacja mia\u0142a miejsce \u2014 i to w\u0142a\u015bnie to o\u015bwiadczenie, a nie jego prawdziwo\u015b\u0107, uruchamia obowi\u0105zek zap\u0142aty po stronie banku.

To rozwi\u0105zanie jest celowe i korzystne dla obrotu gospodarczego \u2014 przyspiesza zaspokojenie roszcze\u0144 i odci\u0105\u017ca bank od roli arbitra sporu mi\u0119dzy stronami kontraktu. Nie oznacza to jednak, \u017ce beneficjent gwarancji mo\u017ce sk\u0142ada\u0107 dowolne o\u015bwiadczenia bez \u017cadnych konsekwencji. Brak weryfikacji po stronie banku nie jest przyzwoleniem na wykorzystywanie gwarancji do uzyskania nienale\u017cnego wzbogacenia kosztem wykonawcy.<\/p>\n\n\n\n

Kiedy uruchomienie gwarancji staje si\u0119 oszustwem<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Przest\u0119pstwo oszustwa z art. 286 \u00a7 1 Kodeksu karnego polega na wprowadzeniu innej osoby w b\u0142\u0105d (lub wyzyskaniu jej b\u0142\u0119du) w celu doprowadzenia jej do niekorzystnego rozporz\u0105dzenia mieniem, w celu osi\u0105gni\u0119cia korzy\u015bci maj\u0105tkowej. W kontek\u015bcie gwarancji bankowej ten mechanizm mo\u017ce zosta\u0107 zrealizowany poprzez tr\u00f3jstronn\u0105 struktur\u0119 stosunku gwarancyjnego.
<\/p>\n\n\n\n

Je\u017celi osoba reprezentuj\u0105ca beneficjenta gwarancji sk\u0142ada bankowi o\u015bwiadczenie o niewykonaniu umowy, wiedz\u0105c, \u017ce o\u015bwiadczenie to nie odpowiada rzeczywisto\u015bci \u2014 a wi\u0119c \u017ce do zdarzenia gwarancyjnego w rzeczywisto\u015bci nie dosz\u0142o \u2014 wprowadza bank w b\u0142\u0105d. Bank, dzia\u0142aj\u0105c w dobrej wierze, dokonuje wyp\u0142aty, kt\u00f3ra nast\u0119pnie w drodze roszczenia regresowego obci\u0105\u017ca zleceniodawc\u0119 gwarancji, czyli wykonawc\u0119. Dochodzi wi\u0119c do niekorzystnego rozporz\u0105dzenia mieniem pokrzywdzonego wykonawcy \u2014 nie wprost, lecz za po\u015brednictwem banku.
<\/p>\n\n\n\n

Istotne jest tu ustalenie strony podmiotowej \u2014 sprawca musi obejmowa\u0107 swoj\u0105 \u015bwiadomo\u015bci\u0105 i wol\u0105 to, \u017ce sk\u0142adane o\u015bwiadczenie jest niezgodne z rzeczywisto\u015bci\u0105, oraz chcie\u0107 w ten spos\u00f3b uzyska\u0107 korzy\u015b\u0107 maj\u0105tkow\u0105. Nie wystarczy sam sp\u00f3r co do interpretacji umowy czy dobra wiara co do zasadno\u015bci roszczenia \u2014 konieczne jest wykazanie, \u017ce w chwili sk\u0142adania o\u015bwiadczenia sprawca wiedzia\u0142, \u017ce opisywane przez niego okoliczno\u015bci nie mia\u0142y miejsca.<\/p>\n\n\n\n

Okoliczno\u015bci, kt\u00f3re mog\u0105 wskazywa\u0107 na przest\u0119pczy charakter dzia\u0142ania<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W praktyce s\u0105dy i organy \u015bcigania bior\u0105 pod uwag\u0119 ca\u0142okszta\u0142t okoliczno\u015bci towarzysz\u0105cych uruchomieniu gwarancji, w tym mi\u0119dzy innymi:<\/p>\n\n\n\n

    \n
  • czy wcze\u015bniejsze post\u0119powanie (np. szkodowe, ubezpieczeniowe) ustali\u0142o, \u017ce przyczyna rzekomej szkody nie le\u017ca\u0142a po stronie wykonawcy, a mimo to beneficjent i tak za\u017c\u0105da\u0142 wyp\u0142aty z gwarancji,<\/li>\n\n\n\n
  • czy \u017c\u0105danie zap\u0142aty odnosi si\u0119 do w\u0142a\u015bciwej umowy i w\u0142a\u015bciwego zakresu odpowiedzialno\u015bci \u2014 si\u0119ganie po gwarancj\u0119 zabezpieczaj\u0105c\u0105 inny kontrakt ni\u017c ten, kt\u00f3rego dotyczy sporna okoliczno\u015b\u0107, budzi powa\u017cne w\u0105tpliwo\u015bci,<\/li>\n\n\n\n
  • czy \u017c\u0105danie zosta\u0142o poprzedzone pr\u00f3b\u0105 wymuszenia ust\u0119pstw (np. \u017c\u0105daniem przed\u0142u\u017cenia gwarancji pod gro\u017ab\u0105 jej natychmiastowego uruchomienia) bez merytorycznego uzasadnienia,<\/li>\n\n\n\n
  • czy termin z\u0142o\u017cenia \u017c\u0105dania zosta\u0142 tak dobrany, by praktycznie uniemo\u017cliwi\u0107 drugiej stronie podj\u0119cie obrony przed wyga\u015bni\u0119ciem gwarancji,<\/li>\n\n\n\n
  • czy wysoko\u015b\u0107 \u017c\u0105danej kwoty odpowiada rzeczywi\u015bcie poniesionej i udokumentowanej szkodzie, czy raczej maksymalnej dost\u0119pnej sumie gwarancyjnej niezale\u017cnie od faktycznych strat.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

    \u017badna z tych okoliczno\u015bci osobno nie przes\u0105dza automatycznie o pope\u0142nieniu przest\u0119pstwa, ale ich zbieg bywa istotn\u0105 wskaz\u00f3wk\u0105 odr\u00f3\u017cniaj\u0105c\u0105 uzasadnione skorzystanie z zabezpieczenia kontraktowego od jego instrumentalnego nadu\u017cycia.<\/p>\n\n\n\n

    Co z tego wynika w praktyce<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    Dla wykonawc\u00f3w i dostawc\u00f3w, kt\u00f3rzy udzielili kontrahentom gwarancji bankowych, kluczowy wniosek jest taki: bezwarunkowy charakter takiej gwarancji nie oznacza braku jakiejkolwiek ochrony prawnej w razie jej nieuczciwego wykorzystania. Je\u017celi po analizie okoliczno\u015bci sprawy okazuje si\u0119, \u017ce \u017c\u0105danie wyp\u0142aty opiera\u0142o si\u0119 na o\u015bwiadczeniu niezgodnym z rzeczywisto\u015bci\u0105, poszkodowany mo\u017ce \u2014 niezale\u017cnie od dochodzenia roszcze\u0144 cywilnych \u2014 rozwa\u017cy\u0107 zawiadomienie organ\u00f3w \u015bcigania o mo\u017cliwo\u015bci pope\u0142nienia przest\u0119pstwa oszustwa.<\/p>\n\n\n\n

    Z drugiej strony, dla podmiot\u00f3w korzystaj\u0105cych z gwarancji warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce sama mo\u017cliwo\u015b\u0107 szybkiego uzyskania \u015brodk\u00f3w z gwarancji \u201ena pierwsze \u017c\u0105danie” nie zwalnia z odpowiedzialno\u015bci za tre\u015b\u0107 sk\u0142adanych bankowi o\u015bwiadcze\u0144. Rozbie\u017cno\u015b\u0107 mi\u0119dzy tym, co faktycznie ustalono w toku sporu czy post\u0119powania szkodowego, a tre\u015bci\u0105 o\u015bwiadczenia z\u0142o\u017conego bankowi, mo\u017ce w okre\u015blonych okoliczno\u015bciach nie\u015b\u0107 ze sob\u0105 konsekwencje karne, a nie tylko cywilne.<\/p>\n\n\n\n

    \n

    Artyku\u0142 ma charakter og\u00f3lnoinformacyjny i nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie. Ocena, czy konkretne uruchomienie gwarancji bankowej nosi znamiona przest\u0119pstwa, wymaga zawsze szczeg\u00f3\u0142owej analizy dokumentacji kontraktowej i okoliczno\u015bci sprawy \u2014 zapraszam do kontaktu z kancelari\u0105.<\/p>\n<\/blockquote>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Instrument, kt\u00f3ry mia\u0142 chroni\u0107, bywa wykorzystywany do wymuszenia zap\u0142aty. Gwarancja bankowa nale\u017cytego wykonania kontraktu to jeden z najcz\u0119\u015bciej stosowanych instrument\u00f3w zabezpieczaj\u0105cych w du\u017cych projektach budowlanych, inwestycyjnych i dostawowych. Jej si\u0142a le\u017cy w prostocie: bank wyp\u0142aca beneficjentowi okre\u015blon\u0105 kwot\u0119 na pierwsze \u017c\u0105danie, bez badania, czy rzeczywi\u015bcie dosz\u0142o do niewykonania lub nienale\u017cytego wykonania umowy przez wykonawc\u0119. Problem […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":129,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-1","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-economic-criminal-law"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pawlowska-adwokat.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pawlowska-adwokat.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pawlowska-adwokat.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pawlowska-adwokat.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pawlowska-adwokat.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/pawlowska-adwokat.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":130,"href":"https:\/\/pawlowska-adwokat.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1\/revisions\/130"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pawlowska-adwokat.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/129"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pawlowska-adwokat.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pawlowska-adwokat.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pawlowska-adwokat.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}